KENTTARİHİ Marsilya, zenginleşmesini sağlayan sömürge ticaretini Fransa'ya göstermek üzere
KENTTARİHİ Marsilya, zenginleşmesini sağlayan sömürge ticaretini Fransa'ya göstermek üzere 1906 ve 1922'de "Sömürgeler Sergisi" düzenlemiştir. Dünya üzerine yayılmış bütün Fransız sömürgelerinden gelen hammaddelerin bu kentte mamul ürüne dönüşmesi ve yeniden satılması sayesinde ortaya çıkan bu zenginlik, 19. yüzyıl ile 20. yüzyılın ilk yarısının büyük ayıbının sonucudur. Sömürge halkları, adeta Avrupa için çalışmaktadırlar. Marsilya'ya akan zenginlik, bu kentin bütün Akdeniz kentlerini tehdit eden susuzluk sorununu hepsinden önce çözmesine olanak vermiştir. 19. yüzyılın en büyük mühendislik işlerinden biri olan 87 kilometre uzunluğundaki Marsilya Kanalı, 5 bin işçinin 11 yıl çalışması sonunda 1947'de tamamlanmış ve Durance Nehri'nin suyu kentte akmaya başlamıştır. Bu o kadar önemli bir olaydır ki, bu devasa eseri hayata geçiren kişi olan mimar Henry Esperendieu, bu müthiş işi kutlamak üzere, "suyun şerefine" büyük bir anıt da yapmıştır. Bu çok ünlü bina, bugün Marsilya'nın tarihsel anıtlarının başında gelen Longchamp Sarayı'dır. Fransa'nın bu en büyük Akdeniz kenti, ülkesinin 19. yüzyılın ortalarında Kuzey Afrika'yı (Fas, Tunus, Cezayir) sömürgeleştirmesinden aslan payını alacaktır. Bu dönemde kent, adeta Paris ve Lyon'la yarışır hale gelmiş ve dünyanın en görkemli şehirlerinden biri olmuştur. Ancak kentin kaderi 2. Dünya Savaşı'yla birlikte tersine dönecektir. Savaşın sona ermesinden sonra bütün İngiliz ve Fransız sömürgelerinde başlayan kurtuluş hareketleri, özellikle Cezayir'de çok kanlı çarpışmalara yol açacak, 1958'de bu ülkenin bağımsızlığıyla sonuçlanacaktır. Ama Cezayir, Fransa'nın adeta anavatanın bir parçası olarak gördüğü bir topraktır; bu nedenle buraya, diğer sömürgelerdeki durumdan farklı olarak çok sayıda Fransız yerleşmiştir. Bağımsızlığın elde edilmesinden sonra bunlar Fransa'ya döneceklerdir. Onlarla birlikte, Fransız ordusunda görev yapmış Cezayirlilerin (harki) bir bölümü de Fransız vatandaşlığı alarak ülkelerini terk etmiştir. Anavatana geri dönen bu çok sayıda insanın önemli bir bölümü, zaten bağlantılarının olduğu Marsilya'ya yerleşince, kenti barınma, alt yapı gibi konuların yanı sıra ekonomik olarak da zora sokmuştur. Üstelik daha savaşın yaralarını tam saramamış olan Fransa, bu ağır yükü kaldırmakta epey zorlanmaktadır. Nitekim, ünlü mali tedbirler, örneğin frankın devalüe edilmesi, De Gaulle'e suikastler, Gizli Ordu Örgütü'nün (OAS) darbe planları, 1958 yılında ortaya çıkacaktır. Bunun ardından Fransız kolonilerinin teker teker tasfiyesi sürecine girilince, buralardaki Fransız yurttaşlarının ve vatandaşlık verilen yerlilerin de kente akmasıyla, Marsilya kötü günler geçirmeye başlamış, buna bir de 1970 yılındaki dünya ekonomik krizi eklenince, şehir neredeyse çökme noktasına gelmiştir. Ama bu büyük krizin ardından yeni bir endüstrileşme dalgasıyla toparlanan kent, eski iyi günlerindeki ticaret hacmini bile aşarak, bugün dünyanın en büyük liman ve endüstri şehirlerinden biri haline gelmiştir. Nüfusu 2 milyona yaklaşan Marsilya, aynı zamanda Fransa'nın, Paris'ten bile daha büyük çapta olmak üzere, en kozmopolit şehridir. Dünyanın dört bir yanındaki eski Fransız sömürgelerinden gelenler, ülkeye genelde buradan girmiş, çoğu burada kalmış ve kent böylece adeta Babil Kulesi haline gelmiştir. Bir örnekle bitirelim. Ünlü Fransız milli futbolcu Zibedine Zidane'ın babası, Cezayir Bağımsızlık Savaşı'ndan sonra Fransa'ya göç eden Cezayir Berberilerindendir. Bu kentte vatandaşlık almış ve Zidane da orada bir Fransız olarak doğmuştur ve halen Marsilya'da yaşamaktadır. Kaynak: www.globeimages.net 12 Yolculuk