Arap Dünyasının Büyüleyici Başkenti Riyad Yazı: Esra Demir, Fotoğraflar: Suudi Arabistan Kültür Ateşeliği Arşivi
ilinen ve bilinmeyen yanlarıyla Riyad, Arap Yarımadası'nın en büyük ülkesi ve Suudi Arabistan Devleti'nin başkenti. Suudi Arabistan'ın merkezi olmasının yanı sıra Arap dünyasının da önemli merkezlerinden. Geniş bir plato üzerine kurulmuş olan Riyad, Arapçada “bahçe” anlamına geliyor. Nüfusu 5 milyon olan kent, modern ve tarihî yapılarıyla dünyanın en önemli metropollerinden biri olarak gösteriliyor.
Suudi Arabistan denildiğinde birçoğumuzun aklına ya petrol yatakları ve zenginlik ya da kutsal kentler Mekke ve Medine geliyor. Fakat hurma bahçeleri, millî parkları, tarihî yapıları, portakal rengi çölleri ve sahip olduğu modern şehir imajıyla Riyad, petrolden ziyade doğal güzellikleriyle anılmayı hak ediyor. Riyad, çok güzel planlanmış düzenli bir şehir. Caddelerinin çok geniş olduğu bu şehirde, asfaltlar yazın sıcakta erimeyecek şekilde yapılmış. Geceleri ise her yer ışıl ışıl.
Eskiden evlerin küçük, sokakların ise dar olduğu Riyad'da, 1950'lerden sonra epeyce yol kat edilmiş ve modern bir şehir olma yolunda adımlar atılmış. Uluslararası standartlarda inşa edilen havalimanları, yolları, üniversiteleri, hastaneleri ve otelleri ile dünyanın en hızlı büyüyen kentlerinden biri hâline gelmiş. Riyad'ın evleri genellikle iki katlı, bütün evler bahçe içinde. Evlerin hemen hemen hepsinde avlu var. Evin bahçesine girip, kapıyı kapattığınız an yüksek duvarlar dışarı ile ilişkinizi kesiyor. Aile mahremiyetini koruyarak kimsenin görmeyeceği şekilde inşa edilen bu evler, komşularınızın sizi ya da sizin komşularınızı rahatsız etme olasılığını ortadan kaldırmış oluyor.
Al Faisaliyah ve Al Mamlaka kuleleri, şehrin en ünlü gökdelenleri. Kaliteli yaşamı halkına ve ziyaretçilerine sunan Riyad, alışverişin de başkenti. Alışveriş Riyad'da günlük hayatın bir parçası gibi. Dünyanın en ünlü mağazalarını bünyesinde bulunduran Al Faisaliyah Alışveriş Merkezi, yerli ve yabancı ziyaretçilerine sınırsız alışverişin kapılarını açıyor. Al Mamlaka Kulesi de modern yapıların en görkemlileri arasında dikkat çekiyor. Ziyaretçilerine tüm Riyad'ı görme imkânını sunan bu yapı, özellikle akşamları insanı bambaşka bir dünyaya sürüklüyor.
Riyad, tüm bu modern yapılara rağmen tarihî yerleriyle de görülmeye değer bir şehir. Al Masmak Kalesi de bu yerlerden biri. Suudi Arabistan'ın en önemli eserlerinden birisi olan kale, 1865 yılında Hail Emiri Muhammed Al Rasheed tarafından yaptırılmış. Kale sonradan 1902 yılında ilk Suudi Kralı Abdulaziz Al Saud’un eline geçmiş. Riyad bu bölgede yapılan savaştan sonra ele geçirildiği için, Al Masmak Kalesi bu savaşla özdeşleştiriliyor. Riyad'ın merkezinde kurulan kale, dört gözetleme kulesine sahip ve taş bloklar üzerine inşa edilmiş. Kalenin içindeki odalar, koridorlar ve avlu, insana sanki o yıllarda yaşadığı izlenimi veriyor. Al Masmak Kalesi, kent tarihinde çok önemli bir yere sahip olmasının yanı sıra Riyad'ı gezmeye başlamak için en iyi adreslerden de biri.
Kalenin etrafında yer alan geleneksel çarşılar da Riyad için oldukça önemli yerlerden. El işi kilimlerin, bakırların, takıların satıldığı, Türkiye'deki bakırcı çarşılarını anımsatan bu çarşılar, oraya kadar gitmişken mutlaka görülmesi gereken yerlerden. Bu çarşılardan en ünlüsü Al Dera. Al Dera'yı gezerken kilim, baharat, işlemeli Suudi elbiselerinden çok uygun fiyata satın almanız mümkün. Bu çarşıların içinde bulunan kuyumcu dükkânları ise yükselen altın fiyatlarına rağmen yerli halkın ve turistlerin ilgisini çekmeye devam ediyor. İkinci el mücevher dükkânları ise altın çarşılarının vazgeçilmezleri.
Tüm bunların yanı sıra Riyad, çok sayıda müze ve eğitim kurumuna da ev sahipliği yapıyor. Kent merkezinde bulunan Kral Abdulaziz Kompleksi, müze ve parklardan oluşuyor. Kral Faysal hükümdarlığı döneminde inşa edilen bu kompleks içerisinde yer alan Millî Müze, Arap ve İslam tarihi ile ilgili çok önemli eserleri bünyesinde barındırıyor ve kapısından girdiğiniz andan itibaren tarihe yolculuk başlıyor.
Riyad, benzersiz bir mutfağa sahip. Hem dünya lezzetlerinin hem de yerel lezzetlerin tadına bakabileceğiniz dünya standartlarında restoranları Riyad'da bulmanız mümkün. Suudilerin yerel lezzetlerinin çoğu çeşnili ve baharatlıdır. Yemekler genellikle et ya da tavuktan yapılıyor. Kuzu etinden yapılan kepse adını verdikleri yemek, pirinç ve etten yapılıyor ki buranın en meşhur yemeklerinden birisidir, tadına bakmadan dönmeyin derim.
Olur da bir gün yolunuz Arap Yarımadası'na düşer ve kızıl-portakal rengi çölleri, kara gözlü çocukları, tarihî mekânları ve Riyad gökdelenlerini görmek isterseniz, Riyad’a çok uygun fiyatlarla gidebilir ve gezi anılarınıza Riyad’ı da ekleyebilirsiniz.