Yolculuk Dergisi 87. Sayı

KENTTARİHİ dönüşmüştür


KENTTARİHİ dönüşmüştür. Yerel dillerde çok sayıda söylenişi olan bu adın yerleşik hale geleni, Mumbai biçiminde ortaya çıkmıştır. Bugün kentin resmi adı Mumbai'dir. 1661'de Portekiz kralının kızının, İngiltere Kralı II. Charles'la evlenmesiyle, burası yeni İngiltere kraliçesinin drahoması olarak Britanya İmparatorluğu'na geçmiştir. İngiltere, bütün Hint Okyanusu'ndaki en iyi limanlardan biri olan Bombay'ı, İngiliz Uzak Doğu ticaretinin tekelini elinde tutan İngiliz Doğu Hintler Kumpanyası'na kiralayınca, kentin nüfusu on yıl içinde 10 binden 60 bine çıkacaktır. Öte yandan o sıralarda dünyanın en büyük şirketlerinden biri olan kumpanyanın merkezi de buraya getirilecektir. Çok verimli Uzak Doğu ticaretinin merkezi haline gelen Bombay, o kadar hızlı büyümüştür ki sonunda Yedi Ada'nın tamamına yayılan devasa bir şehir haline Kaynak: www.villesvillagescenterblog.net gelmiştir. İngilizler, 1817'de başladıkları imar çalışmalarıyla 435 kilometrekarelik kent alanının tamamını yollar, kamu binaları, kanalizasyon ve su şebekeleri ile düzenlemişlerdir. Bu arada Hindistan'ın ilk demiryolu hattı, Bombay-Thane arasında inşa edilmiştir. O sıralarda dünyanın en büyük pamuk üreticisi olan ABD'de İç Savaş'ın (1861-1865) başlamasıyla, Manchester dokuma endüstrilerini hammaddesiz bırakmamak için Bombay, dünyanın en büyük pamuk ticareti merkezi haline getirilmiştir. 1869'da Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla, artık Asya'nın en büyük limanı olmuştur. 1906'da nüfusu 1 milyona ulaşan Bombay, aynı zamanda büyük bir kültürel, sanatsal ve siyasal merkez haline de gelmiştir. Hint bağımsızlık hareketinin en önünde yer alan Bombay, Mahatma Gandhi'nin Hint Kurtuluş Hareketi'ni başlattığı şehir de olmuştur. Bombay, bugün Hindistan'ın en büyük şehri olmasının yanında, ülkenin gayri safi milli hasılasının yüzde 5'ini sağlayan devasa bir üretim kapasitesine de sahiptir. Şehir, Hint ekonomisinin endüstriyel üretiminin yüzde 25'ini sağlamakta, deniz ticaretinin yüzde 40'ını ve sermaye hareketlerinin yüzde 70'ini kontrol etmektedir. Ancak Bombay, aynı zamanda Hindistan'ın her yerinden ve dış ülkelerden büyük çapta göç almaktadır. Bu yüzden kentte etnik ve dinsel çatışmaların sıklığının yanı sıra büyük bir yoksulluk hüküm sürmektedir. İhtişamlı binaların ve mahallelerin hemen yanı başında, yüz binlerce insan sokaklarda yatmaktadır. Bombay'ın en ilginç yanlarından biri de, Hint sinema endüstrisinin merkezini oluşturmasıdır. Şarkılı, danslı ve dövüşlü Hint filmleri, hem ülkede hem de dünyanın büyükçe bir kesiminde çok tutulmaktadır. Bütün dünyada en fazla film çeken Hint sineması, bazı yıllar 1000 filmi aşmış olmakla birlikte, son yıllarda yıllık 250 film civarında bir istikrar söz konusudur. Bu filmlerin hepsi, Bollywood (Bombay+Hollywood) denilen stüdyolar bölgesinde çekilmektedir. Sadece Bombay'da 100'den fazla sinema salonuna sahip olan Hindistan, büyük bir film seyircisi potansiyeline sahiptir. Ama Bombay filmleri, başta Orta Doğu, İran, Türki Cumhuriyetler, Rusya ve Çin olmak üzere dünyanın her tarafına ihraç edilmektedir. Mimarisi, farklı kültürleri barındıran çoklu etnik yapısı ve hareketli ekonomik hayatıyla tam bir çelişkiler yumağı olan Bombay, modernliğin ve köhneliğin garip biraradalığını yaşamaktadır. 12 Yolculuk