POPÜLERBİLİM Hazırlayan: Şebnem Türkoğlu
Türk Bilim Adamından Büyük Adım
Yale Üniversitesi'ndeki bir Türk bilim adamı önderliğinde, insan beyninin şifresi çözüldü. Yale Üniversitesi Beyin Damar Hastalıkları, Beyin Cerrahisi Bilim Dalı Başkanı ve Beyin Genetiği Programı Direktörü Prof. Dr. Murat Günel ve Türkiye'deki araştırmacılar, insan beyninin nasıl oluştuğunu açıklayan yeni bir gen keşfetti. “Laminin-gamma3” ismi verilen bu genin beyinsel hastalıkların önlenmesinde önemli bir rol oynayacağı düşünülüyor. Genin ayrıca beyni genç yaşlarda etkileyen alzheimer, parkinson ve nörodejenaratif hastalıkların nedenlerinin tespitinde de yardımcı olacağı öngörülüyor. İnsan beynine tipik görüntüsünü veren kıvrımların şimdiye kadar nasıl oluştuğunu bilmediklerini ifade eden Günel, bu gen sayesinde kıvrımların oluşumunun anlaşılmasıyla, insan zekâsının gelişiminin ardında yatan sırrın çözülebileceğini söylüyor. Çalışmalara katılan ilk hastanın ise İstanbul'daki Cerrahpaşa Tıp Fakültesi'nde olduğu ifade ediliyor.
Daha Güçlü Bir Hafıza İçin Siesta
Bir önceki gün öğrendiklerimizin beynimizde yer etmesi için iyi bir uykunun önemli olduğu biliniyor. Ancak yapılan yeni çalışmalarda, gün içinde yeni bir şeyler öğrenmeden önce yapılan şekerlemelerin hafızaya etkileri üzerinde duruluyor. Gönüllüler üzerinde yapılan çalışmalarda, hafızaya dayalı beyinsel aktiviteden önce yapılan 100 dakikalık bir şekerlemenin, zihinsel performansı yüzde 20 oranında artırdığı görülmüş. Tekrarlanan deneylerde şekerleme sırasında görülen nonrapid göz hareketlerinin (NREM) öğrenmeyle bir bağlantısı olduğu fark edilmiş. Katılımcıların sabah, öğlen ve akşam yapılan beyinsel performans değerlendirmelerinde, hiç uyumayan grubun performansının akşam saatlerinde düştüğü, şekerleme yapanların performansının ise yapmayanlara oranla daha iyi olduğu gözlenmiş. Araştırmacılar bu kısa şekerlemelerin beyni dinlendirerek yeni görevlere ve bilgilere hazırladığını ifade ediyorlar.
Amerika'nın En Eski Madeni
Arkeologlar Amerika'nın şimdiye kadarki en eski maden kalıntılarını buldular. Şili'de bulunan ve 12 bin yıl öncesine ait olan demir oksit kalıntıları, Amerika'da şimdiye kadar bulunan en eski madencilik kanıtları olarak görülüyor. Şili Üniversitesi'nden Diego Salazar, bu madenin bölgede ilk yaşayan Huentelauquen'ler tarafından kullanıldığını ifade ediyor. Taş ve kemikten yapılan aletler ile kıyafetlerin boyanmasında kullanılan maden, aynı zamanda bu topluluktaki sosyal işbirliğini ve üretimin yoğunluğunu göstermesi nedeniyle Amerika kıtasının tarihi için önemli bir kanıt olarak değerlendiriliyor. Aynı madenin tarih boyunca tekrar tekrar kullanıldığını belirten araştırmacılar, madenin en son 4 bin 300 yıl önce kullanıldığını ifade ediyorlar.
Geleceğin Bilim İnsanları Bursa'da
Bursa Mithatpaşa İlköğretim Okulu, iş eğitimi dersi yerine koyulan “teknoloji ve tasarım” dersleri ile 2006-2007 öğretim yılından beri öğrencilerin yaratıcılıklarını ve hayal güçlerini geliştirmelerine destek oluyor. Öğrencileri gözlemcilik ve araştırma yapmaya teşvik ederek, olaylar arasında bağlantı kurmalarını sağlayıp, bağımsız düşünebilen, sorumluluk sahibi bireyler olmalarını amaçlayan bu derslerde, birbirinden yaratıcı teknolojik ve bilimsel projeler ortaya çıkıyor. Bu çalışmalar kapsamında öğrenciler varsayımsal bir sorun karşısında proje bazlı cevaplar üretiyor, kent mobilya tasarımları ve yaratıcı tasarımlar yapıyorlar. Okulun “Teknoloji ve Tasarım” isimli dergisindeyse öğrencilerin maket tasarımlarına ve fikirlerine de yer verilerek, öğrencilerin teşvik edilmeleri ve bu projelerin duyurulması sağlanıyor.