KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Fotoğraflar: Osman Ekiz
KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Fotoğraflar: Osman Ekiz Ormanların Ortasında Moskova Kuşa adındaki bir toprak ağası (boyar), 1140'lara doğru, Rusya'nın göbeğindeki devasa bir ormanın, nehir kenarındaki bir açıklık alanında bir köy kurar ve Moskva (Moskova) adını taşıyan bu nehirden geçenlerden "Deli Dumrul vergisi" alır. Rostov bölgesini elinde tutan Yuri Dolgonuki adlı daha güçlü bir boyar, 1147'de burayı ele geçirir ve köye tıpkı nehir gibi Moskva adını koyar. Bu boyar, 1156'da köyü tahkim eder ve tepeye bir kale (Kremlin) inşa ettirir. Böylece bir kent (gorod) doğmuş olmaktadır. Ama burası, Aleksander Nevski'nin bağımsız bir prenslik kurduğu 1263 yılına kadar pek bir öneme sahip olmayacaktır. Aslında Moskova'nın gelişimi daha çok siyasal nedenlerden olmuştur. Moğollarla ittifak kuran Moskova prensleri, civar kent ve toprakları ele geçirerek alanı genişletmişlerdir. Şehir de bu ortamda siyasal ve dinsel başkent haline gelmiştir. Kentin bu siyasi konumundan hareketle gelişmeye başlaması ve göç alması, osıralarda bölgeye hakim olan Moğol Altın Ordu devletini rahatsız etmiş ve 1380'deki Kulikova çarpışmasını kaybeden Moğollar, 1480'de Rusya'dan tamamen çekilmişlerdir. Bu zaferden sonra, Moskova giderek bütün Rusya'ya egemen olacaktır. Ama bu arada 1571'de Kırım Tatarları ve 1612'de Polonya-Litvanya birleşik güçleri Moskova'yı ele geçirmişlerse de Romanov hanedanı, kenti ve ülkeyi bu saldırılardan kurtararak egemenliğini pekiştirmiştir. Büyük Petro, 1703'te Baltık kıyılarında sil baştan inşa ettirdiği Saint Petersburg'a taşınınca, Moskova'nın başkentliği sona ermiştir. 1812'de ise Napolyon ordularının yaklaşması üzerine, Moskovalılar kenti tamamen yakarak boşaltmışlar; açlık, yorgunluk ve "general kış"la baş edemeyen Fransızlar çekilmek zorunda kalmışlardır. 20. yüzyılın başındaki devrimci hareketlerin en önemli merkezi olan Moskova, Lenin önderliğindeki Bolşeviklerin 1917'de iktidara gelmeleriyle, 5 Mart 1918'de yeniden başkent olmuştur. 2. Dünya Savaşı sırasında Alman ordularının ağır tehdidi altında kalan kentteki fabrikalar Asya'ya taşınmış, kent halkının önemlice bölümü tahliye edilmiş, Moskova'da kalanlar savunmayı örgütlemek üzere var güçleriyle çalışmışlardır. Bunların sonucunda 12 Yolculuk