Cumhuriyetin Kenti Karabük
BİZİMELLER Yazı: Oktay Ekinci Fotoğraflar: Mehtap Başaran Cumhuriyetin Kenti Karabük CKentin kuruluşunun öncü yapısı Karabük İstasyonu. umhuriyetin kurduğu ilk sanayi kentimiz olan Karabük, "planlama uygarlığı"nın da öncüsüydü... AnkaraZonguldak tren yolu üzerinde, Safranbolu'nun Öğlebeli köyündeki 13 evden oluşmuş bir mahallede, 1935'te kurulan "Karabük Şimendifer İstasyonu" ile iki yıl sonra yapımına başlanan "demir çelik fabrikaları", bugün artık "il merkezi" bile olan "çağdaş kent"imizi yarattı... Nitekim 2007'de valiliğin önderliğinde düzenlenen etkinlikler haftasının adı da "Demir Çelik Fabrikalarının Temellerinin Atılması ve Karabük'ün Kuruluşunun 70. Yıldönümü Kutlamaları" idi. "Cumhuriyet kenti", "emeğin başkenti", "çeliğe teriyle suyunu verenlerin diyarı" gibi, 70 yılın "özgün değerler"ini vurgulayan afişlerle donatılmıştı kentteki sendikalar, meslek kuruluşları, dernekler. Sanatçılar ve aydınlar aynı geçmişi kendi alanlarında irdeleyen etkinliklerde görev almışlardı. Devrimin "planlama mirası" Mimarlar Odası Temsilciliği'nin aynı etkinlikler kapsamında düzenlediği "Cumhuriyet Uygarlığının Mirası, Planlama" panelinde de Karabük'ün "imar kültürü" ele alınmıştı. Oda Temsilcisi Mehtap Başaran, şehircilik tarihimizdeki "devrimci dönem"in politikasını belgeleyen Yeni Şehir bölgesinin, gerek yolları, parkları ve özenli mimarisi, gerekse lojmanlarından sinemasına ve hatta "kreş"ine kadar eksiksiz sosyal ve kültürel alt yapısıyla, günümüze de örnek olması gerektiğini vurgulamıştı. Dönemin valisi Can Direkçi ise Karabük'ün hemen tüm kamusal gereksinmelerinin karşılandığı bir "planlama"yla, cumhuriyet'i kuranların çağdaş uygarlık bilinçlerini yansıttığını anımsatmıştı... Nitekim Yeni Şehir'i, işte oefsanevi bilinci "belgeleme"si Karabük'teki ilk işçi lojmanları olan 100 Evler. açısından "sit" ilan eden Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 1996'daki kararı, "sanayileşerek kentleşme"nin özgün tasarımlarını korumakla kalmıyor, son yıllardaki "kimliksiz apartmanlaşma"nın cumhuriyet kültürüne ne denli yabancı olduğunu da "kıyas"lama olanağı sağlıyor... 10 Yolculuk