Tokat'ın Endemik Bitkileri
"Başındaki yazmayı da sarıya mı boyadın / Neden sararıp soldun da sevdaya mı uğradın…" Ne güzel bir melodisi vardır bu Tokat türküsünün. Sadece melodisi değil, iki dizede de Tokat kültürünü oluşturan iki önemli tespite yer verir bu türkümüz. Tokat yazmaları özgün ve estetik görünümleriyle ün salmışlardır. Tokat'a gelen her gezginin uğramadan yapamadığı yerlerden biri Yazmacılar Hanı'dır. Bu handa bezlerin üzerine, ahşap kalıplardan oyulmuş desenler basılmaktadır. Bu desenler arasında en göze çarpanları, bitki ve çiçek motifleridir. Tokat'a uğrayıp da onun yazmalarından edinmeyenler buraya uğradıklarını nasıl kanıtlayabilirler ki? Tokat türküsünde dile getirilen ikinci önemli husus ise yazmaların renk ve motiflerinin onu giyenin psikolojisi hakkında bilgi vermesidir. Yazmasını sarıya boyayanın kara sevdasından sararıp solduğu anlaşılır. Bahtsızlık, mutluluk ve özlemler de kadınların yazmalarına işlediği oyalarda dile gelmektedir. Örneğin; eşleri tarafından sevilen ve eşini seven kadınların yazmalarında erik çiçeği motifi bulunurken, eşinin ilgisizliğinden şikâyet eden kadınların yazmalarında da çalı çiçekli oyalar eksik olmaz. Tokat'ta, gelin giden kız, koca evindeki hayatından memnunsa bu memnuniyetini çayır-çimen oyalı yazmalarla dile getirir. Kocası gurbette olan kadınlar incili, gül oyalı yazmalar giyerek gurbetteki kocalarına duydukları özlemden, onun için inci gibi gözyaşı döktüklerini anlatırlar. Biber motifli yazmalar bağlayan kadınların ise o gün kocalarıyla kavga ettikleri anlaşılır. Tokat'ta yeni nişanlanmış genç kız, bu nişanı evlilikle sonuçlandırmak istiyorsa, kaynanasının onu ilk ziyaretinde, başına badem çiçekleriyle bezeli yazma bağlar. Çilek ve kızılcık motifli oyalar ise çile çekildiğini ve gelinin kaynanasıyla arasının bozuk olduğunu gösterir. Evlenen genç kızların bohçalarında yer alan menekşe motifli oyalar ise kızın görümcesi varsa, bu görümcenin bir an önce evlenerek gelinin başından uzaklaşmasının istendiğini gösterir. Gelinin annesi tarafından kaynanaya gönderilen gelincik oyasının anlamı ise “kızını bir gelincik