Yolculuk Dergisi 74. Sayı

Tokyo, Doğu'nun Başkenti


KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Tokyo, Doğu'nun Başkenti Japonya'nın 12. yüzyıldan 19. yüzyıl ortalarına kadar olan tarihi, birbirlerine rakip olan savaşçı aşiretler arasındaki üstünlük mücadelesi biçimindedir. "Daimyo" denilen büyük savaşçı aile reisleri, doğrudan kendilerine bağlı "samuray" adındaki askerleriyle sürekli bir savaşın içinde olmuşlardır. Bazen, daimyo'lardan bir tanesi, üstünlüğü ele geçirerek, "şogun" (orduların komutanı) unvanıyla Japonya'nın tümüne egemen olmuşsa da, bu makama göz dikenlerin çokluğu çarpışma köyü bulunmaktadır. Bölgeye egemen olan savaşçı Edo aşireti, burayı rakiplerine karşı bir üs olarak kullanmak üzere tahkim etmiştir. 1457'de, başka bir savaş beyi olan Ota Dokan, Edo'ya bir kale inşa ettirmiş ve Tokugawa aşiretinden İeyasu, 1590'da şogun, yani bütün daimyo'ların patronu olunca, Edo'yu kendi başkenti yapmıştır. Tokugawa hanedanının şogun'luktaki başarısı, onların başkenti olan Edo'nun, 1603'te bütün Japonya'nın başkenti olmasına yol açacaktır. Ancak Japonya'nın, aslında hiçbir yetkisi olmayan ama tutkusunun yatışmasına bir türlü izin vermemiştir. Eski Japonya'da aslında kağıt üzerindeki siyasi egemenlik imparator tarafından temsil edilmektedir. Ancak onun rolü tamamen törensel düzeyde kalmakta, asıl iktidar, bu savaş beyleri arasında paylaşılmaktadır. Bu yoğun iç çatışmaların başlangıç noktası olan 12. yüzyılda, küçücük bir köy, inanılmaz bir kariyere başlayacaktır. Bir takımada olan Japonya'nın en büyük adası Honşu'nun Pasifik Okyanusu'na bakan bir körfezinde, Edo adında küçük bir balıkçı manevi bir üstünlüğü bulunan imparatoru Kyoto'da yaşamakta ve ülkenin siyasi başkenti burası sayılmaktadır. Bu ikili durum yaklaşık üç yüzyıl sürdükten sonra, 1869'da 17 yaşındaki İmparator Meiji, Edo'ya taşınacak ve zaten ülkenin fiili başkenti olan Edo, artık resmen de başkent olacaktır. Edo'nun resmi başkent olmadan önce fiili başkent olduğu 17. yüzyıldan itibaren, şogun, ülke üzerindeki egemenliğini pekiştirmek ve savaş beylerini dizginleyebilmek için, bütün daimyo'ların 12 Yolculuk