Brezilya'nın İncisi Rio
KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Brezilya'nın İncisi Rio Bugün "Guanabara" adını taşıyan ve Amerika kıtasının en güzel sahillerinden biri olan bölgenin ilk halkı, Tamayos kabilesini oluşturan Kızılderililerdir. Bu bölge, 1 Ocak 1502'de, Portekizli denizci ve kaşif Gaspar de Lemos tarafından keşfedilmiştir. Bu yolculukta, sonradan çok ünlü olacak İtalyan denizci ve coğrafyacı Amerigo Vespucci de yer almaktadır. Christopher Colombus tarafından keşfedilen toprakların, onun ve hemen hemen herkesin sandığı gibi Hindistan değil de yeni bir kıta olduğunu ilk söyleyen Amerigo Vespucci'nin adı, sonradan bu kıtaya verilecektir. Bölgede kurulacak kent, adını bir hataya borçludur. Bir nehir ağzı bulduğunu sanan Portekizli kaşif, aylardan ocak olduğu için, Guanabara Koyu'na Portekizce "Rio de Janeiro" yani "Ocak Nehri" adını vermiştir. O dönem Avrupa'da kumaş boyamada kullanılan ve nadir bulunan kırmızı rengi veren çok değerli bir tahta olan "kor tahtası", bu bölgede bol bulunmaktadır. Bu tahtanın Portekizce adı "brasa"dır (veya pau brasil). Böylece yeni bulunan ülke Brasil adını alacak, Türkçeye de Fransızca Bresil'den Brezilya olarak geçecektir. Bölge, Portekizliler, Fransızlar ve bazen de Hollandalılar arasında çok sayıda çatışmaya sahne olmuş ve ülke bazen Fransızların eline geçmiş ama sonunda Portekiz'de kalmıştır. Köle ve Brezilya tahtası ticareti herkesi buraya çekmektedir. Kısa bir süre sonra şekerkamışı plantasyonlarının kurulmasıyla, bölge büyük bir şeker ve köle alanı haline gelecektir. Kentin asıl atılımı 18. yüzyılda başlar. 1700 yıllarında Minas Gerais'te altın ve elmas bulunmasıyla, Portekiz yönetimi Brezilya sömürgesinin başkentini 1763 yılında Rio'ya taşıyacaktır. Başkent olmak Rio'ya çok yarayacak ve Brezilya'nın iftihar kaynağı olan anıtsal binalarla donanacaktır. Şehir hızla büyük bir ticari ve turistik merkez haline gelmekte, Brezilya'nın en büyük limanı da burada bulunmaktadır. Şehrin kurulduğu alanın müthiş bir koy olması, çok sayıda ünlü plajın oluşmasına neden olmuş, bunlar ve kentin egzotik görünümü ile otellerdeki müthiş lüks, 1845-1950 arasında çok sayıda İngiliz, Fransız ve Amerikalı turisti buraya çekmiştir. Kent, bir ara Portekiz'in de başkenti olacaktır. Portekiz ile Brezilya arasında 8 bin kilometre mesafe olmasına rağmen, bu garip olayın ortaya çıkmasının nedeni, Napoleon'un 1808'de Portekiz'i işgal etmesi ve Portekiz kraliyet ailesi ile devlet görevlilerinin neredeyse tamamının Rio'ya kaçmalarıdır. Böylece tarihte ilk kez (ve şimdiye kadar son kez), bir Avrupa devletinin başkenti kıtanın dışına taşınmıştır. Portekizliler, Napoleon'un yenilgisi üzerine, 12 Yolculuk