Köle Adası Gore
KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Köle Adası Gore Portekizli denizciler, 15. yüzyılın tamamı boyunca Afrika kıtasını batısından güneyine doğru dolaşıp, Hindistan'a giden bir yol bulmak üzere inanılmaz bir gayret içinde olmuşlardır. Yüz yıldan fazla süren bu uzun soluklu harekatta, Portekizliler sayısız tekne ve denizci kaybetmişler, ama sonunda Bartolomeu Dias'ın 1487'de Afrika'nın en güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşarak Hint Okyanusu'na çıkmasından sonra, Vasco da Gama, 20 Mayıs 1498'de Hindistan kıyılarına ulaşarak, asırlık Portekiz rüyasını gerçekleştirmiştir. Portekizlilerin Afrika çevresindeki sayısız keşif yolculuklarından birinde, kaptan Dinis Dias, 1444 yılında, Afrika'nın en batısındaki Senegal'in, sonradan başkenti olacak Dakar'ın kurulacağı (Bu kent, Fransızlar tarafından 1857'de kurulacaktır.) körfezin ağzında yer alan küçük bir adaya ulaşır ve adını Palma koyar. Ada, uzun bir süre pek bir önem taşımadan kalır. Ancak Hollandalıların, 17. yüzyılda Hint Okyanusu'nda Portekiz egemenliğine son vererek baharat ticaretinin tekelini ele geçirme gayretleri içinde ada, 1617 yılında onların eline geçer ve adı Goede Reede (İyi Koy) olur. Uzak Doğu ticareti için Avrupa'nın bütün büyük güçleri birbirleriyle mücadele içinde olduklarından, bu kez 1677'de Fransızlar adayı Hollandalılardan alırlar ve adını da Gore yaparlar. Bu ad, günümüze kadar sürecektir. Portekizlilerin Hint yolunu keşfettikleri sıralarda, İspanyollar da Amiral Cristobal Columbus komutasındaki donanmayla, 1492'de Amerika'yı bulmuşlardır. Portekizlilerin Hindistan'ı, zengin, kalabalık, uygar bir ülkedir. Oysa İspanyolların Amerika'sı az nüfuslu, göçebeliğin ağır bastığı bir kıtadır. Bu durumda Amerika'da Avrupalılar tarafından başlatılan tarım ve madencilik gibi faaliyetler için ihtiyaç duyulan emek gücü, üç yüzyıl boyunca Afrika'dan buraya taşınacak kölelerle karşılanacaktır. Afrika'nın içlerinden, silahlı Arap ve yerli tüccarlar tarafından toplanan siyahi köleler, Amerika'ya gönderilmeden önce Afrika'nın en batısında yer aldığı için Senegal kıyılarındaki Saint Louis, Rufisque ve Karabane gibi merkezlerde toplanmaktaydı. Gore adasının bu ticaretteki rolü azdı ama ilginç bir şekilde bütün dünya bu adayı köle ticaretinin merkezi olarak tanımaktadır. Aslında ada çok küçüktür. Yüzölçümü sadece 182 dönüm olan ve büyük bölümü tepelerle kaplı bulunan bu adanın, çapı milyonlara ulaşan büyük 12 Yolculuk