Evliya Çelebi'nin "Seyahatname"sinin 370. Senesi Anısına... Yazı: Ömür Akkor Mutfak Araştırmacısı - Şef
YEMEKKÜLTÜRÜ Yazı: Ömür Akkor Mutfak Araştırmacısı - Şef omurakkor@yahoo.com Evliya Çelebi'nin "Seyahatname"sinin 370. Senesi Anısına... Evliya Çelebi, Seyahatname'nin birinci cildinde, İstanbul ve çevresini yazdıktan sonra, 1640 senesinin 23 Nisan'ında, yıllar sürecek yolculuğuna başlar. Bu yolculuğun üzerinden tam 370 yıl geçti. Ben de bu aralar elimden düşürmediğim bu seyahatnameden ama en çok da yemeklerle ilgili bölümlerinden bahsetmek istiyorum sizlere. Seyahatname, 1640 - 1683 yılları arasında yazılmış. 1683 yılında Evliya Çelebi'nin Mısır seyahati sonrası vefat etmesinin ardından tamamlanan Seyahatname'nin orijinali, şu an Topkapı Sarayı'nda sergileniyor. 10 cilt olan bu seyahatnamede şu bölgeler yer alıyor: 1. Cilt: İstanbul ve çevresi. 2. Cilt: Bursa, Bolu, Batum, Trabzon, Kafkasya, Erzurum, Azerbaycan ve Gürcistan, Kırım, Girit seferi. 3. Cilt: Konya, Kayseri, Antakya, Şam - Suriye, Filistin - Urmiye, Sivas, El-Cezire, Bulgaristan ve Dobruca. 4. Cilt: Van, Tebriz, Bağdat, Basra. 5. Cilt: Van, Basra seyahatinin sonu, Oçakov, Rakoçzi'ye karşı sefer, Rusya, Çanakkale yolu ile Bursa'ya geliş, Boğdan'a gidiş, Transilvanya seyahati, Bosna'ya gidiş, Dalmaçya seferi, Sofya'ya varış. 6. Cilt: Transilvanya seferi, Arnavutluk'a gidiş, İstanbul'a dönüş. Macar seferi, Avusturya, Almanya, Flemenk ve Baltık Denizi, Belgrad'a varış. Hersek ve Ragusa seyahati, Karadağ seferi, Kanije seferi ve Kanizsa-Hırvat. 7. Cilt: Avusturya, Kırım, Dağıstan, Deşt-i Kıpçak, Esterhan. 8. Cilt: Kırım, Girit, Selanik, Rumeli. 9. Cilt: Kütahya, Afyon, Manisa, İzmir, Sakız Adası, Kuşadası, Aydın, Tire, Denizli, Muğla, Bodrum, Ege adaları, Isparta, Antalya, Alanya, Karaman, Silifke, Tarsus, Adana, Maraş, Antep, Kilis, Halep, Laskiye, Şam, Beyrut, Sayda, Safed, Nablus, Kudüs, Medine, Mekke ve civar yerlerin seyahatleri. 10. Cilt: Mısır. Evliya Çelebi'nin seyahatlerine başladığı şehir Bursa'dır. 1050 senesinin Muharrem ayının ilk cuma günü (23 Nisan 1640), kuşluk vakti İstanbul Sarayburnu'ndan bindiği bir yelkenliyle başlar tüm hikaye... "Kuşluk vaktinde ateş saçan güneş, felek kulesine doğru iki mızrak boyu yükseldiğinde 'Tanrı'ya hamd olsun uygun vakittir.' diyerek bütün gemiciler bir yere toplanıp isa seren edip salpa demir edilir. Sürükleye sürükleye geminin demirini çekip bütün leventler hazır oldular. Dua ve övgülerle yelken yırtıp 'Hüda asa ede!' diye Fatiha okunup yola çıkılır." Bindiği yelkenlide odevrin meşhur simaları da vardır; Sultan İbrahim Han'ın karcıbaşısı, Sefer Ağa'nın tamburcusu, santurcusu (santur çalan kişi), neyzen ve kemençecisi ve Sadrazam Kara Mustafa Paşa'nın Ulak Kara Recep Ağası'nın bir cöğürcüsü (çalgıcı) ve iki hanendesi yolculuğuna 108 Yolculuk