Yazı: Fatih Balkış Bir Kadının Gözünden, İstanbul 1836
SAYFALARDAYOLCULUK Yazı: Fatih Balkış Bir Kadının Gözünden, İstanbul 1836 Julia Pardoe, 1806'da İngiltere'nin Yorkshire şehrinde doğdu. Babası Thomas Pardoe, İngiliz ordusunda subaydı. Pardoe, babasının görevi dolayısıyla çeşitli cephelerde, ordunun iaşe lojistiğini üstlenen The Royal Wagon Train'de görev yapıyordu. Edebiyatla iç içe bir çocukluk geçirmişti. Henüz on dört yaşındayken basılan ilk şiir kitabı ilgiyle karşılandı ve hemen ikinci basımı gerçekleşti. Julia'nın zayıf bünyesi yüzünden ailesi her fırsatta ılıman ülkelere seyahatler yapıyordu. Bu yolculuklarından biri de Portekiz'e gerçekleştirilmişti. 1833'te 'Portekiz Hususiyetleri ve Adetleri' adlı bir seyahatname yazdı. Ardından babasının görevi dolayısıyla, onunla birlikte 1836'da, otuz yaşındayken İstanbul'a geldi. Deneyimli bir seyyah olduğundan, İstanbul'da kaldığı dokuz ay boyunca, ilişkiye geçebileceği herkesle temas kurdu. Bununla da yetinmeyip, bir kültürün bütün olanaklarını keşfetmesini sağlayacak olan şehir yaşantısına kısa sürede adapte oldu. Ülkesine döndükten bir yıl sonra 'Sultanlar Şehri ve Türklerin Adetleri' adıyla basılan kitabı, büyük bir ilgiyle karşılandı. Bu ilginin ardından dönemin önemli ressamı William Henry Bartlett ile birlikte 'Boğaziçi'nin Güzellikleri' kitabını hazırladı. Daha sonra 'Harem Masalı' adlı bir roman yazdı. Bu kitaplar kısa zamanda yeni baskılar yaptılar ve Pardoe, 1862'deki ölümüne dek yazmaya devam etti. Bu ay 'Sayfalarda Yolculuk' bölümümüzde, yalnızca yayımladığı seyahatnamesiyle değil, kadın-erkek eşitliği konusundaki fikirleriyle de kültür hayatına katkıda bulunan Julia Pardoe'nin 'Sultanlar Şehri İstanbul' adlı oylumlu kitabını konuk ediyoruz. Sayıları yüzlerle ifade edilen İstanbul kitaplarından ayrılan bu yapıt, farklı bir bakış açısı sunuyor okuruna. Türklerin nasıl giyindikleri, modaya uyup uymadıkları, sokaklardaki görüntüler, yemek kültürü, Türk karakterini anlamanın güçlüğü, hamam, bayram sabahları, mezarlıklar, yeraltındaki İstanbul, Selimiye Kışlası'nda yaşam, Sultan Hanım'ın çeyiz alayı, tımarhane, veba ve kuraklık, Çerkez ve Gürcü güzelliği adını verdiği bölümlerde, sayısız ayrıntıyı ve yaşam örneklerini okuruyla paylaşıyor Pardoe. Her şeyden önce İngiliz bir kadın olarak İstanbul'a gelmiş olan Pardoe, bütün duyarlılığıyla ve samimiyetiyle başlıyor yolculuğuna. Kitaplarının doğrudan İngilizler için yazılmış metinler olduğunu düşünsek bile, aslında hala sürdürdüğümüz toplumsal alışkanlıklarımızın ve geleneklerimizin bir çeşit çözümlemesini de Pardoe'nin izlenimlerinde keşfediyoruz. Cesurca yapılan bu gözlemler, kuşkusuz kendisinden önce ülkemiz toprakları üzerine mektuplar yazmış olan ünlü Lady Montagu'nun kitaplarına dayanıyor. 1718'de ülkemizde görev yapmış olan, İngiliz Elçisi Lord Montagu'nun eşi olan Lady 114 Yolculuk