İki Büyük Gezgin
SAYFALARDAYOLCULUK Yazı: Fatih Balkış İki Büyük Gezgin Türkçedeki ilk iki romanıyla taşıdığı yazınsal gücü hissettiren fakat bunu tam olarak yansıtamayan genç Alman yazar Daniel Kehlmann'ın "Dünya'nın Ölçümü", bir anlamda kendisine yöneltilen hayranlık bakışlarını haklı çıkaran bir roman. Hem ay dınlanma çağının hem de romantik dönemin iki önemli ismi olan kaşif Alexander von Humbolt ile matematikçi Carl Friedrich Gauss'un kendilerini adadıkları bilime ve o adanmışlığın tipik bir göstergesi olan "ölçme" saplantılarıy la düny ay ı anlama ve anlamlandırma çabalarını ustaca işley en y apıt, tüm Almany a'da ve Avrupa'da iki mily ondan fazla satarak Patrick Suskind'in "Koku"sundan beri en çok ilgi uy andıran roman olma özelliğinde. Kehlmann'ın romanından önce dönemi anlamak için öncelikle ay dınlanma çağının bilim adamlarına ve sanatçılarının portresine derinlikli bakmak gerekiy or. Daha en başında, insanın içindeki merak duy gusu, düny anın ve evrenin bilinmezliklerine y üzünü çevirmişti. Çünkü sınırlar y oktu. Göky üzü sonsuz bir güçle y ery üzüne eşlik ediy ordu. İnsan tek başına ve gruplar halinde bu gizemli kozmosta gece ve gündüzü y aşadı. Sonra y ağmuru, fırtınay ı, sıcağı ve soğuğu hissetti. Düşmanlarından kaçtı, kendini savundu ve savaştı. Ve nihay etinde daha "güzel" bir düny ay ı bulma umuduy la gemiler y aptı, uzun y ollar kat etti ve sonunda uçmay ı başardı. Ama y alnızca düny anın güzelliklerine değil, kimi zaman içsel bir keşif için de y olculuklara çıkıldı. Düny anın nimetleri y erine, içsel hazinelere ulaşmak için ölümler bile göze alındı. MÖ 3000 y ıllarından elimize kalan Gılgamış Destanı'nda y olculuk, T ölümsüzlük aray ışına dönüştü. Bir başkasında Y unanlı Ody sseus'un onca badirey i atlatması değil, evine dönebilmesi önemliy di. Dante, cennet, araf ve cehenmem y olculuklarında düny anın asıl anlamını aradı. La Mancha'lı y aratıcı asilzade Don Quijote ve y ardımcısı Sancho Panza, ay mazcasına karşı çıktılar bütün kurallara ve y asalara. Gulliver, devler ve cüceler ülkesindeki eşitsizliklere tanık oldu, sonra gerçek bilgeliği atların ülkesinde tanıdı. Robinson ise sahip olduğu medeniy eti Cuma'y a verirken, kendi insanlığını ıssız bir adada keşfetti. Ve bütün bu uğraşlar, insanın kendisiy le olan y olculuğuna kapı araladılar. Düny ay ı keşfetmek, insanı keşfetmek demekti ve sonu gelmez keşifler ve hesaplamalar, insanın kendi sınırlarını aşması anlamına geliy ordu. Ay akları birbirine bitişik olduğu halde, insanların kafaları üzerinden atlay an Battista Alberti, ay nı zamanda madeni bir paray ı katedralin tepesine kadar fırlatabiliy ordu. Giralamo Cardano adında bir doktor, insanların gerçekte birbirlerinden ne kadar farklı olduğunu bir otobiy ografi kaleme alarak kendi üzerinde örneklemiş, ay nı düşüncey i, doğanın geneline uy gulamak üzere y ürüttüğü kapsamlı bilimsel çalışmalarıy la ortay a koy muştu. Bütün hastalıklarını, basurunun durumunu, vücudunun her gün tamı tamına ne 108 Yolculuk