Dutun ve Fasulyenin Gölgesinde İspir Mutfağı
YEMEKKÜLTÜRÜ Yazı: Ömür Akkor Mutfak Araştırmacısı - Şef omurakkor@yahoo.com Dutun ve Fasulyenin Gölgesinde İspir Mutfağı İspir, idari açıdan Erzurum'a bağlı bir ilçe olmakla beraber, coğrafi olarak Doğu Karadeniz Bölgesi'nde Bay burt, Rize ve Artvin'e komşu olup Çoruh Vadisi'nde y er alır. Çoruh Nehri, düny anın en hızlı akan ikinci nehri olup, ülkemizin en önemli rafting mekanlarının başında gelir. İspir, tarihi çok eskilere day anan bir y erleşim merkezidir. İlk olarak 9. y üzy ılda Urartular, daha sonra da MÖ 753 y ılında kökü Oğuzlara day anan Saka-İskit Türkleri, bu bölgey e gelip y erleşmişlerdir. MÖ 665 y ıllarında Çoruh Nehri havzasına y erleşen Saka Türklerinin, Hesperit ve İspiritiz boy ları, bu bölgey e "İspir" adını koy muşlar. 1015'ten itibaren Anadolu'da başlay an Türk akınlarının sonucunda, 1071 y ılında Malazgirt zaferiy le Türk topraklarına katılmış. Anadolu bey liklerinden sonra İlhanlılar, Karakoy un ve Akkoy unlular tarafından ele geçirilen İspir, 1387 tarihinde Timur tarafından alınmış, daha sonra Karakoy unlular ve Şah İsmail hakimiy etine giren İspir ve y öresi, 1514 Çaldıran Savaşı ile Y avuz Sultan Selim tarafından alınmış ve ondan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun bir sancağı haline gelmiş. İlçe merkezinde bulunan Sultan Selim Cami, Çaldıran seferi dönüşünde Y avuz Sultan Selim Han tarafından y aptırılmış. Birinci Düny a Savaşı'nın y aşandığı 1914 - 1918 y ılları arasında Rus işgali altında kalan İspir, 25 Şubat 1918'de Kazım Karabekir Paşa komutanlığında 1. Kafkas Kolordusu'na bağlı birliklerce vatan topraklarına katılmış. İspir, coğrafi özellikleri ve bitki örtüsü bakımından çevresindeki y örelerden biraz farklıdır. Bu farklılık İspir mutfağında da kendini açıkça gösterir. İspir'in mutfağına göz atarsak iki ürünün çok öne çıktığını görürüz. Bunlar, fasuly e ve dut pekmezidir. İ İspir fasulyesi İspir mutfağının en namlı ürünü say ılan İspir fasuly esinin boğumlu gövdesinde, tüy lü ve y eşil renkli birleşik y apraklar bulunur. Y apraklardan salkımlar halinde çıkan kelebeksi çiçekler, bey az, pembe y a da mor renklidir. Dik çalı biçiminde (y üksekliği 30-75 cm) ve sarılıcı özellikte (y üksekliği 1-2 m) olan başlıca iki formu vardır. Y assı, y uvarlak, düz y a da kıvrık olabilen mey velerinin uzunluğu 5 ile 25 cm arasında değişir ve genellikle y eşil renktedir. 102 Yolculuk