Aile Planlaması ve Doğum Kontrol Yöntemleri
YOLCULUKTASAĞLIK Yazı: Doç. Dr. Mekin Sezik Aile Planlaması ve Doğum Kontrol Yöntemleri Sık Sorulan Sorular - 2. Bölüm SDÜ Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Barut SDÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi B u yazımızı geçen ayın devamı olarak düzenledik. Aile planlaması hakkında yine soru-cevap şeklinde özet bilgiler vermeye devam ediyoruz. - Kalıcı doğum kontrol yöntemleri nelerdir? Bunlar; kadında tüplerin, erkekte sperm kanallarının bağlanmasını içermektedir. Tıp dilinde sırası ile "tüp ligasyonu" ve "vazektomi" terimleri kullanılmaktadır. Bu yöntemler, kalıcı olarak adlandırılmakta, ancak geri dönüş zahmetli olmakla beraber mümkün olabilmektedir. - Kadında tüplerin bağlanması nasıl yapılır? Çoğunlukla laparoskopi adı verilen kapalı ameliyatla yapılır. Karın duvarında iki küçük delik açılarak her iki tüpün devamlılığı cerrahi olarak bozulmaktadır. Bunun için sıklıkla elektrik enerjisi ile yakma (elektrokoter) kullanılır. Ayrıca lazer enerjisi kullanımı, halka ve klips uygulamaları da bulunmaktadır. Daha yeni bir teknikte ise, karın duvarı yerine rahim içinden yaklaşılarak tüplerin iç kısmını tıkamaya yönelik girişim yapılır. Laparoskopi ameliyatları çoğunlukla genel veya epidural-spinal (belden) anestezi kullanılarak gerçekleştirilir. Bazı durumlarda açık ameliyat gerekli olabilir. Burada, karın cildinde küçük bir kesi yapılır. - Sezaryen ameliyatı sırasında tüplerim bağlanabilir mi? Evet. Aslında, alt karın bölgesini kapsayan açık (ve bazı kapalı) ameliyatlara tüp ligasyonu işleminin eklenmesi mümkün olabilir. Bunun için, ana ameliyat öncesinde yazılı onay vermeniz gerekir. - Tüplerim bağlandıktan sonra artık adet görmeyecek miyim? Adetleriniz devam edecektir. Adet kanaması, gebelik gerçekleşmediği durumlarda her ay rahim içi tabakanın dökülmesidir. Kadında tüplerin tıkanması (hatta alınmış olması), bu tabakaya zarar vermez. Bazı kadınlarda, tüp ligasyonu sonrasında adet düzensizliği veya ağrı şikayetleri geliştiği iddia edilmekle beraber bunun tüplerin bağlanması ile olan ilişkisi ispatlanmamıştır. - Tüplerimi bağlattıktan sonra karar değiştirip çocuk istersem ne olacak? Temel olarak iki seçeneğiniz var. Birincisi, yeniden (ve meşakkatli) bir ameliyatla bağlanan tüplerin açılması işlemi. İkincisi ise, yardımcı üreme teknikleri yani tüp bebek yöntemi. Her ikisi de nispeten zahmetli ve uzun dönem başarı şansı % 50'ler civarında olduğundan, tüplerinizi bağlatmaya karar vermeden önce etraflıca düşünmenizde fayda vardır. - Sperm kanallarının bağlanması (vazektomi) zor bir işlem mi? Hayır. Lokal anestezi altında uygulanan küçük bir cerrahi girişimdir. Komplikasyon ve başarısızlık oranları kadınlardaki tüp ligasyonu işlemine göre çok daha düşüktür. Sonrasında çocuk sahibi olma, tüp ligasyonunda olduğu gibi nispeten zahmetli olmakla beraber mümkündür. - Öyleyse erkekler niçin vazektomi işlemine sıcak bakmıyor? Birçok etken söz konusu olabilir; erkekte, üremenin kadında olduğu gibi kısıtlı süreye (menopoz öncesi dönem) sahip olmaması, yan etkilerden ve ameliyattan çekinilmesi gibi. Ayrıca "erkek egemen" söylemin baskın olduğu toplumlarda, üremeye ait işlevlerin "erkeklik sembolü" olarak algılanması da söz konusu olabilir. 118 Yolculuk