Savaşlar ve Laleler Arasında Bir Elçi: Oliger Ghiselin de Busbecq
SAYFALARDAYOLCULUK Yazı: Fatih Balkış Savaşlar ve Laleler Arasında Bir Elçi Oliger Ghiselin de Busbecq Osmanlı İmparatorluğu'ndan başlayarak, ülkemiz topraklarına yapılan yolculuklar, yalnızca yazarların ve serüvencilerin bildik "Doğu'nun gizemi" merakının bir sonucu değildi. Ülkemizde çeşitli resmî görevlerle bulunan ve gerçek anlamda diplomatik bir kimlik taşıyan kişiler de hem devletin yakın çevresinden hem de ülkenin kalanı üzerine farklı bir bakış açısıyla gözlemler yapmışlardı. Bu şahsiyetlerden en önemlilerinden biri ise Oliger Ghiselin de Busbecq idi. 1554-1562 yılları arasında Avusturya'nın Osmanlı İmparatorluğu elçisi olarak görev yapan Busbecq, görevi boyunca başta iki ülke arasındaki ilişkilerin düzeltilmesinde olmak üzere, pek çok konuda başarılara imza attı. Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında süregiden çekişme, Macaristan'daki taht kavgalarına dayanıyordu. Busbecq de I. Viyana Kuşatması'nın ardından iyice bozulmuş ilişkileri onarmak ve iki devlet arasında kalıcı bir barış sağlamak için yedi yıl boyunca çaba harcayacaktı. Busbecq'in bir özelliği de görevi sırasında karşılaştığı lale çiçeklerinin tohumlarını Fransa'daki arkadaşına gönderecek olması ve burada geliştirilen tohumların, tıpkı Avrupa'nın kahveyle tanışma öyküsünde olduğu gibi, kısa bir süre sonra Hollanda'nın simgesine dönüşmesiydi. Y aşamının bu en önemli görevini büyük bir titizlikle ele alan Busbecq, yaşadıklarını, gözlemlediklerini ve Türkler üzerine düşüncelerini mektuplar halinde kaleme aldı. Üçü Türkiye'deyken yazılmış olan bu uzun mektuplar, Latince olmalarına karşın, hem Avrupa'da hem de ülkemizde yenilenen çevirilerle gündemde kaldılar. Oliger Ghiselin de Busbecq, köklü bir aileden gelen, iyi eğitim almış bir asilzadeydi. 1522 yılında doğdu. Önce Louvain'de, sonra Paris ve Venedik'te klasik diller, eski ve yeniçağ tarihi okudu. 1530'da V. Şarlken ailesine ait asalet beratı aldı. Kısa zamanda kişiliğindeki olgunluk nedeniyle çeşitli devlet görevlerini üstlendikten sonra, Kral Ferdinand tarafından elçiliğe atandı. Görevi derhal kabul eden Busbecq'in İstanbul'a, oradan Anadolu'nun çeşitli yerlerine uzanan yolculuğu, böylece başlamış oldu. Öncelikli görevi, Macaristan'da Buda ve Peşte şehirlerindeki kimi karışıklıkları gidermekti. Ardından Belgrad, Sofya ve Silivri üzerinden geçerek İstanbul'a gidecek ve iki ülke arasında güven 108 Yolculuk