Orada Bir Köy Var Uzakta
YEMEKKÜLTÜRÜ Orada Bir Köy Var Uzakta Yazı: Ömür Akkor Mutfak Araştırmacısı - Şef omurakkor@yahoo.com Fotoğraflar: Faruk Akbaş Maçahel Maçahel, toplam on sekiz Gürcü köyünden oluşan bir vadi. Bu köylerin altısı Türkiye topraklarında, on ikisi ise Gürcistan sınırları içinde kalıyor. Türkiye kısmında kalan Maçahel'in Türkçedeki ismi ise Camili. 1000'li yıllardan beri yerleşim merkezi olan Maçahel, Gürcistan'ın kenti Batum'a, Borçka'dan daha yakın. Hatta insanlar 1940'lara kadar Borçka'yı bilmiyorlarmış. 93 harbiyle beraber Maçahel'de yaşayanlar başka şehirlere göç etmişler. 1878 - 1918 arasındaki 40 sene belirsizlikle geçmiş. 1918'den sonra Maçahel, tekrar eski günlerine dönmüş. 1921'den sonra yapılan referandumla, köyler arasına sınır çizilmiş. 1934'de de kesin bir protokolle yollar ayrılmış. Şimdilerde Maçahel, Türkiye'nin en "el değmemiş" bölgelerinden biri; bana göre de en uzak bölgesi. Çünkü en yakın ilçe merkezi Borçka, 43 km uzaklıkta; ulaşım ise ancak 3,5 saatte ve zor koşullarda tamamlanıyor. Coğrafyası neredeyse tamamını gezdiğim Türkiye içinde gördüğüm en vahşi coğrafya, tıpkı yağmur ormanları gibi... hissettiriyor. 2000 metrelerde elde edilen balda ise daha çok ıhlamur ve yayla bitkileri aroması hissediliyor. Aşağıdan yukarılara çıkıldıkça sadece tadı değil rengi de değişiyor balın; 400 metrelerde koyu kahve ve acı olan bal, 1000 metrelere geldiğinde acılığını kaybediyor ve rengi de daha açık bir kahve oluyor. 2000 metrede elde edilen bal, tam sarı rengini alırken, tadı da iyice tatlanıyor. Maçahel'de bal, sadece kahvaltıda değil tatlılarda da kullanılıyor. Sütlaç balla servis ediliyor, ayrıca baklava şerbetinde de muhakkak bal kullanılıyor. Maçahel'de balı, saf Kafkas arısı yapıyor. Bu bal ayrıca Türkiye'de "safkan arı ırkı" tarafından yapılan tek bal. Maçahel'de sadece bal değil damızlık ana arı üretimi de yapılıyor. Bölgeden tüm Türkiye'ye ana arı satılıyor. Kışın arı sayısı kovanlarda 8-10 binlere düşerken, yazın bu sayı, kovan başına 60-70 bin oluyor. Eğer kovanda arı sayısı yeterli değilse o yıl mahsul almak yerine, kovan iyileştirmeye gidilip sonraki sezona hazırlanılıyor. Arıcılık Türkiye'nin en el değmemiş ve en organik balı Maçahel'de üretiliyor. Tüm yıl süren bir çalışma sonucunda tamamen kendine has bir bal elde ediliyor. İlkbahar aylarında bakım, besleme ve geliştirme yapılıyor. Y az başladığında kovanlar hazırlanıyor ve temmuz ayının sonundan itibaren hasadı alınıyor. Eylül ayında ilaçlama ve kışlık bakımla uğraş devam ediyor. Balın aromasında faunanın etkisi büyük. Bunun yanı sıra rakımı 400 metre olan merkezden yukarılara çıktıkça baldaki aroma da değişiyor. 400 metrede, kestane, karayemiş, ıhlamur, orman gülü bala lezzetini verirken; 1000 metrelere çıkıldığında, ıhlamur ve orman bitkileri tadını Maçahel mutfağı Allah gökten üç şeker atmış, bunların biri Türklerin diline düşmüş, biri Maçahel'in mutfağına, diğeri de Rus'un kızına, derlermiş Gürcüler... 102 Yolculuk