Yüzyılın Projesi Marmaray
İNCELEME Yazı: Şebnem Türkoğlu Yüzyılın Projesi Marmaray 2 1. yüzyılın en büyük sualtı ulaşım projesi olarak nitelendirilen Marmaray projesi, aslında 1860 yılında Sultan Abdülmecid zamanında, Fransız ressam S. Preault tarafından tasarlanan ve denizin içinde, sütunlar üzerine yerleştirilen bir geçit olarak düşünülüyordu. O yıllarda gerçekleştirilemeyen proje, daha sağlam ve etkisi kanıtlanmış yeni tekniklerle, bugün hayata geçirilmeye çalışılıyor. İstanbul'un trafik sorununu çözmek ve çağdaş bir ulaşım imkanı sunmak amacıyla Türk - Japon ortaklığıyla yürütülen üç aşamalı projenin birinci bölümünü, Demiryolu Boğaz Tüp Geçidi inşaatı; ikinci bölümünü, Gebze - Halkalı banliyö hatlarının iyileştirilmesi; üçüncü bölümünü ise vagonların imalatı oluşturuyor. Batırma tüp tekniği ile yapılan tüneller, prefabrik olarak üretilen bir dizi tünel elemanından oluşuyor. Her biri 100 metre uzunluğunda olan bu elemanlar, suyun altında bağlanıp birleştiriliyorlar. Batırma tünel teknolojisi ilk olarak 19. yüzyılda geliştirildi. Trafiği düzenleme amacıyla yapılan ilk tünel, 1906-1910 yılları arasında inşa edilen Michigan demiryolları tünelidir. Bunu, 1942 yılında bitirilen Hollanda- Rotterdam'daki Maas Tüneli; Asya'da ise Japonya-Osaka'da 1944 yılında tamamlanan iki tüplü karayolu tüneli izledi. 8 bin yıllık tarih 2009 yılında bitirilmesi planlanan fakat kazılar esnasında ortaya çıkan tarihî eserler nedeniyle tamamlanması 2012'ye kalan projede, İstanbul'un tam 8 bin yıllık tarihi ortaya çıktı. Kazılar sırasında Yenikapı'da neolotik döneme ait "urne" tipi 8 bin yıllık mezarlar, Bizans dönemine ait Theodosius Limanı ve 33 gemi batığı, Osmanlı dönemine ait seramik parçaları, Sirkeci'de yine Bizans dönemine ait önemli limanlardan Neorion'un depoları, 1. Maximus tarafından 56 Yolculuk