Gordion Efsaneler Kenti
KENTTARİHİ Yazı: Mehmet Ali Kılıçbay Gordion Efsaneler Kenti Ankara'nın 93 km güneybatısında, Polatlı ilçesinin hemen yakınında, Sakarya Nehri ile Porsuk Çayı'nın kesişme noktasının biraz yukarısında, Yassıhöyük adında bir köy yer alır. Bu köyde, dünyanın en önemli eski kentlerinden Gordion'un kalıntıları bulunmaktadır. Bu kalıntıların en önde geleni de, en ünlü efsane kahramanlarından olan Kral Midas'a ait Midas Höyüğü'dür. Efsaneye göre; arkaik dönemde, yani Troya Savaşı'ndan önce (MÖ 13.-12. yy) Gordias adında bir köylü, arabayla bir kente girer ve onu kral yaparlar. Çünkü yeni bir kral arayışında olan halk, bir kahine danışmış, o da kente arabayla girecek ilk kişiyi kral yapmalarını söylemiştir. Gordias, kral olmasına neden olan arabayı tapınağın bir sütununa bağlar ve öyle bir düğüm atar ki, ünlü Gordion Düğümü efsanesi buradan doğar. Zaman zaman birbirleriyle çelişen çok sayıda versiyonu olan Gordion Düğümü efsanesinin en yaygın anlatısına göre, bu düğümü çözecek kişi Asya'nın hakimi olacaktır. Birçoğunun ardından, Makedonyalı İskender, MÖ 334'te düğümü çözmeye uğraşır; ama ipin ucunu bir türlü bulamaz ve çok aceleci biri olduğu için, düğümü bir kılıç darbesiyle keser (Buna İskender Çözümü denir.). Büyük İskender Asya'yı ele geçirir; ama 33 yaşında ölünce, bunun nedeni olarak, düğümü çözmeyip, aceleyle kesmesi olduğu sonucuna varılır. Aslında araba, Persler, Etrüskler, Germenler ve İlliryalılar gibi birçok antik toplumda krallığın ve kutsallığın simgesidir. Düğüm ise, hemen hemen bütün eski halklarda yasakları ifade eden dinsel bir göstergedir. İskender'in Gordion Düğümü'nü çözmesi, onun en büyük hükümdar olduğunu kanıtlamaya yönelik ve onun zamanında uydurulmuş bir söylencedir. Efsanelerden gerçeğe geçildiğinde, Frigyalıların MÖ 1200'lerde Anadolu'ya gelen bir halk olduğu anlaşılmaktadır. Bu tarihlerde Hitit İmparatorluğu'nun çökmesi sonucu özellikle Batı ve İç Anadolu'da meydana gelen otorite boşluğu, Trakya veya Tuna bölgesinden gelen Avrupalı bir halk olan Frigler tarafından doldurulmuştur. Doğu ile Batı'yı birbirine bağlayan ticari yolların üzerinde yer alan ve verimli topraklara sahip olan Frigya Krallığı, hızlı gelişmiştir. Bu devletin başkenti Gordion, döneminin en görkemli şehirlerinden biri haline gelmiştir. Frigya Krallığı, MÖ 8-7. yüzyıllardaki Kimmer istilasına kadar varlığını sürdürmüştür. MÖ 696'da Gordion düşmüş ve egemenlik Lidya'ya geçmiş; daha sonra MÖ 546'da Anadolu, Pers egemenliğine girince, Frigya bir satraplık (Pers İmparatorluğu'nun bir vilayeti) haline gelmiştir. Bu arada İranlıların Susa'yı (Akamenid hanedanının başkenti) Sardis'e (Batı Anadolu'da) bağlayan ünlü "Kral Y olu" Gordion'dan geçmiştir. İskender'in Gordion'dan geçişinin ve "düğüm" efsanesinin üretilmesinin ardından, burası bir 14 Yolculuk