Varis ve Tedavisi
YOLCULUKTASAĞLIK Varis ve Tedavisi Yazı: Yrd. Doç. Dr. İbrahim Barut Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı K anı kalbe geri taşıyan damarlar, toplardamar olarak adlandırılır. Varis, bacak toplardamarlarının genişlemesi, uzaması ve büklümlü hale gelmesi olarak tanımlanır. Genellikle, vücudun en fazla basınç altında kalan bölgesi olan bacakların alt kısımlarında görülen varis, yalnızca estetik açıdan değil, sağlık açısından da önlem almayı gerektirir. Yaşam kalitesini etkileyen bir hastalık olduğundan, tedavisi gerekir. Varis, toplumda % 20- 30 gibi yüksek bir oranda görülmektedir. Türkiye de ortalama 10 milyon bireyde, değişik derecelerde varis olduğu öngörülmektedir. Kadınlarda, erkeklerden daha sıktır. Yaşla birlikte varis görülme olasılığı artmaktadır. Derece 3: Bacakta şişlik Derece 4: Ciltte kahverengi-siyah değişiklikler Derece 5: Cilt değişiklikleri ve ayak bileği çevresinde iyileşmiş yara Derece 6: Açık yara olması (hemen daima ayak bileği içi tarafında) Yakınmalar Çapı 1 mm civarında olan genişlemelere, kılcal varis denmektedir. Kılcal varisler, genelde görüntü bozukluğu dışında bir yakınmaya yol açmazlar. Özellikle çapı 3-4 mm üzerinde olan varislerde, görüntü bozukluğuna ek olarak belirgin yakınmalar başlar. Uzun süre ayakta kalma sonrası bacakta ağrı, şişme, hassasiyet ve ağırlık hissi oluşabilir. Hastalar Varisler neden oluşur? Temel sorun, toplardamar duvarında oluşan yapısal bozukluk nedeniyle, damarın genişlemesidir. Varise, ailesel bir yatkınlık söz konusudur ve olguların önemli bir kısmında, aile bireylerinde de varis vardır. Anne veya babasında varis bulunan bireylerde, varis gelişme olasılığının % 80 olduğu bildirilmiştir. Hamilelerde de varis sıkça görülür. Büyüyen bebeğin, mekanik olarak etraftaki toplardamarlara baskı yapması, varis oluşumunda rol oynar. Doğum sonrası birkaç ay içinde, bu varislerin % 60-70'i kendiliğinden düzelebilir. Kadınlarda daha sık görülmesinin nedeni nedir? Kadınlarda daha sık rastlanmasının nedeni, hormonal etkenlerin yanında, gebelikler ve uzun süre kullanılan doğum kontrol ilaçlarıdır. Hastalığın derecelendirilmesi Toplardamar hastalıklarının şiddeti, günümüzde 0-6 arasında belirtilmektedir: Derece 0: Görülebilen toplardamar hastalığı yok Derece 1: 1-3 mm çapında ince varisler Derece 2: Çapı 4 mm üzerinde olan gerçek varisler bacakta sürekli bir sızlama olduğunu ve dinlenseler de kolay kolay geçmediğini fark ederler. Bu yakınmalar, günün sonuna doğru çok belirgin hale gelir ve hastalar, ayakkabılarının dar geldiğini tanımlar. Bayan hastalarda, adet dönemlerinde yakınmalar belirgin olarak artar. Geç dönem varis hastalarında, özellikle ayak bileği iç tarafında şişme ve siyaha yakın renk değişikliği 120 Yolculuk